www.arjenlubach.nl

Nadenkend over een scenario voor een Nederlandse (televisie)film stoort het dat de kans op een geweldig eindresultaat zo klein lijkt. (Bij boeken is jouw eindresultaat het eindresultaat, bij filmscenario’s is jouw eindresultaat een vage beginschets.)  Hoeveel goede Nederlandstalige films ken ik? En als ze niet eerst een toneelstuk waren, geschreven door Maria Goos?

Godzijdank zag ik vandaag een film die weliswaar in Vlaanderen is gemaakt, maar me toch het idee gaf dat het zou kunnen in het Nederlands. Dat hij niet maandenlang in bioscopen heeft gedraaid bevestigt weer eens dat de smaak van de massa stinkt. Dat is zowel een troost als een frustratie voor iemand die doet wat ik doe.

Mijn punt is: ga naar het Filmmuseum in het Vondelpark en kijk ergens de komende dagen naar Dagen Zonder Lief.

Omdat Annie uitzicht had op zee, zoomden Ruben en ik zo af en toe met onze camera's in op witte vlekken aan de horizon. Dit bleken voornamelijk cruiseschepen en olietankers, maar één middag kwam er een vreemde boot voorbij die wat leek op een onderzeeër, oorlogsschip en cruiseschip ineen. De foto's die we maakten brachten weinig opheldering, maar een artikel vandaag op de Telegraafwebsite wel.

Bij thuiskomst duurde de teleurstelling maar kort, omdat de door mij bewonderde en aangeprezen AL Snijders een enthousiast mailtje stuurde over Bastaardsuiker. Ook zijn vrouw had het gelezen.

Voor het optreden op het Litesidefestival at ik met Rodaan Al Galidi en de presentatrice - die eigenlijk godsdienstwetenschapper en schrijver was - lamsgehakt met sla en brood. We zaten op kleden en hooibalen, want het was een multicultureel festival.
    ‘Hoe oud ben je?’, vroeg ik aan Rodaan.
    ‘Dat weet ik niet,’ zei hij. ‘Veertig?’
    Dat zou kunnen, dacht ik. Ik keek naar zijn ogen. Hij zou goed veertig kunnen zijn.
    ‘Waar ik geboren ben in Irak werden de geboortedata niet bijgehouden,’ zei hij. ‘Al mijn tien broers en zussen en ik zijn jarig op 1 juli. Maar ik voel me een jaar of veertig.’ Hij nam een hap van het lamsgehakt. Het begon te regenen.
    ‘Ik heb straks een gedicht over regen,’ zei hij.
    Daarna ging het over uitgevers. Rodaan keek me aan en zei: ‘De uitgever is een fabriek van toiletpapier. En wij schrijvers zijn de kont.’
    Later die avond sprak ik nog Zweeds met een Turkse Vlaming en was ik bang dat de rode wijn mijn tanden had verkleurd.

Gisteren zat ik voor het laatst aan tafel bij het radio 1 programma BNN Today, waar ik zo'n twee jaar zo af en toe als sidekick te horen ben geweest. Het programma krijgt een andere opzet en mijn rol verdwijnt. De presentatrice begon voor de laatste keer de uitzending met een vraag aan mij: wat is jouw nieuws van de dag? Nu beginnen de snelheid en fragmentarisatie van het nieuws mij steeds vaker te storen en ook het belang van op de hoogte blijven van futiliteiten zie ik niet meer. Als ik in de tijd dat ik kranten en nieuwssites lees boeken zou lezen, was ik vast een nog betere schrijver.

Om die reden besloot ik vlak voor de uitzending geen nieuws van de dag te vertellen, maar iets waar je van zou kunnen vinden dat mensen dat moeten weten. Toen mij werd gevraagd naar mijn nieuws van de dag, vertelde ik over de Concilie van Nicea, waar door 318 bisschoppen werd bepaald dat Jezus niet het hoogst-geschapene was, maar een onderdeel van God. Mijn verhaal werd goed bevonden, de presentatrice was tevreden, geen regisseur keek op, geen redacteur kwam binnenstormen, geen radiodirecteur belde vanuit zijn auto, we gingen door met Kylie Minogue. Dat het Concilie van Nicea in 325 na Christus plaatsvond maakte kennelijk niets uit. Nieuws is nieuws.

Gelezen:
"Paus Benedictus vindt dat jongeren hun geloof moeten gebruiken voor het creëren van een nieuw tijdperk, zonder hebzucht en materialisme. Voor het begin van de mis vloog hij met een helikopter over de 300.000 katholieke jongeren. De menigte begroette de paus met vlaggen en veel gejuich."

Ik weiger vakanties vakanties te noemen, omdat dat zou betekenen dat het dagelijks leven zo weinig te bieden heeft dat een onderbreking noodzakelijk is. ‘Ik ga op reis’, zeg ik en regel een afspraak of een ander pro forma nut waar ik een verplaatsing voor nodig zou hebben.
Nu ik me heb overgegeven aan iets dat absoluut een vakantie genoemd mag worden, ik kocht er zelfs twee zwembroeken voor, is er genoeg gebeurd dat ik thuis in mijn werkkamer niet zou tegenkomen. Een Duitse kruiser brandde af en wij wisten één opvarende te redden. Daarbij raakte een landvast vast in onze schroef en moest ik onder de boot duiken om het touw los te maken. We belden 112. Ook al duurde het even, uiteindelijk kwam er een speedboot van de brandweer, een speedboot van de politie, een groot politiejacht plus brandweer en politie over land naar de plaats waar ik inmiddels in het water lag.

Morgen neem ik een vakantie van de vakantie en wordt er weer een grootouder begraven, dit keer mijn grootmoeder, zeventien jaar na haar dochter. Volgens mijn oom en tante riep ze de laatste nachten regelmatig: ‘Oh Here, kom mij halen.’ Dat deed hij. Daarom kochten Balakirev en ik nette kleren bij een zeilwinkel.

Toen later de dag de wind aantrok, de wolken naar het westen dreven en we op de fok naar de jachthaven zeilden dacht ik aan een zin, waarvan ik vermoed dat ik hem op dat moment zelf verzon. Ik weet het niet zeker: Ik houd van zeilen zonder land in zicht.

De vorige uitvoering beleefde ik toen Joost nog niet naar Toronto was verhuisd, Martine nog geen twee kinderen had en ik een zolderkamer bewoonde in een pastorie in Hilversum. In het kerkje in Kortenhoef zaten tachtig mensen en de maan kleurde groen en rood door het glas in lood. Toen een allesverzengende stilte de kerk overnam nadat de pianisten de laatste noten hadden gespeeld, maakte een vrouw achter me het effect van de voorgaande uren kapot door hard te fluisteren: ‘...Prachtig’. Het duurde een paar minuten voor het me lukte om dat te verwerken.
Vanavond was er een herkansing in Brabant. Vier vleugels in plaats van twee, geen maan, geen glas in lood, wel pluche stoelen en bezoekers met een zachte g.
‘Alles beter dan die vrouw die prachtig fluisterde,’ zei ik tegen Balakirev voor het begon. Zij keek naar de vleugels op het podium en zei: ‘Ik ben bang voor vanavond.’

Er waren mensen die aan het begin van het stuk iets tegen elkaar fluisterden. Er was een bezoekster die zo hard snoof dat ik dacht dat er iemand op rij 6 een luchtbed aan het opblazen was, ergens ging een invalide man naar het toilet. Dat was allemaal nog niet zo erg. Het ergste was de vrouw naast me, die bij het omslaan van de partituren tegen het einde een witte pagina zag verschijnen en hardop tegen haar man zei: ‘nu is het bijna klaar.’

Op de foto (H. Vink): het publiek bestormt na afloop het podium om de bladmuziek te bestuderen

Even de trailer wat naar boven. Zonde van al het werk van Nine Lives, die de trailer maakten, als die niet meer bekeken zou worden. Oh, bij Nine Lives hebben ze trouwens een nieuwe site.

Ik word vaker getroffen door eenvoud dan door complexiteit. Het kan met luiheid te maken hebben, maar ik ben een voorstander van hotels Aan de Markt, villa Bosrand en café Zeezicht, ook al bevindt de laatste zich op steenworp afstand van mijn huis, inmiddels ver van de golven, in het centrum van Amsterdam.
Ik ben opgegroeid aan de Molenstreek in een Gronings dorp met nog geen negenhonderd inwoners. Het laat zich raden wat daar aan die streek afbrandde in de jaren dertig.
De straat waar mijn grootouders woonden in Drenthe ligt aan een akker en heeft uitzicht op een toren. De Torenakkers. Dat is hoe mijn grootouders hun laatste jaren wilden invullen: kijkend over een akker, het huis van God in het vizier en een tuin vol vetbollen en vogelhuisjes om verzekerd te zijn van iets om over te praten.

LEES VERDER >>

(meer)

Tijdens de vertoning van de nieuwe Woody Allen, Vicky Christina Barcelona, droeg ik geen smoking. Nu draag ik doorgaans tijdens films geen smokings, maar dit keer was het uitzonderlijk omdat de overige mannelijke aanwezigen dat wel deden. Inclusief Woody Allen zelf.
Balakirev en ik waren naar binnen geglipt. Zo hoort het kennelijk op festivals als het filmfestival in Cannes: binnenglippen, gratis drinken op borrels waar je niemand kent en achter elke zonnebril een bekendheid zien. Ik heb tachtig foto’s van een beroemd acteur. Nu alleen nog weten wie het was.

Zoals alle Woody Allen films die ik zag overviel me ook bij Vicky Christina Barcelona weer een volkomen gemengd genoegen: de verhaallijnen zijn die van soapseries en doktersromannetjes, de dialogen schieten van zeer belegen naar briljant en de setting en karakters zijn zo karikaturaal dat je haast vermoedt dat Woody het doet om te kijken hoe ver hij kan gaan. Of er iemand is die hem van zijn troon durft te oordelen. Toch was het een goede film. Al was het alleen al omdat het de vraag stelt: zijn er relaties die alleen maar kunnen werken bij de gratie van een derde persoon?

De film van Balakirev zelf, de reden dat we hier zijn, draait vandaag. In een zaal waar negen mensen passen. Balakirev probeert verschillende jurkjes uit en ik overweeg een smoking te huren. Misschien probeert Woody wel naar binnen te glippen.